Maliyet Artıran Unsurların Teknik Analizi

Bir üretim hattında en pahalı şey nedir?

Makinenin yatırım bedeli mi?
Yüksek hızlı bir paketleme sisteminin fiyat etiketi mi?
Yoksa enerji faturası mı?

Gerçek cevap çoğu zaman faturada yazılı olmaz.

Bir üretim/paketleme hattında en pahalı olan şey, verimsizliktir.
Ve bu verimsizlik; plansız duruşlardan düşük OEE’ye, ambalaj firesinden yanlış makine seçimine kadar birçok başlık altında kendini gösterir.

Bu yazıda, bir üretim veya paketleme hattında maliyeti artıran temel unsurları teknik bir perspektifle ele alıyoruz.

1. Plansız Duruşlar: En Sessiz Maliyet

Yüksek hızlı bir hatta dakikada 400–600 paket üretim kapasitesi varsa, her dakika ciddi bir ekonomik değere karşılık gelir.

Ancak hat durduğunda:

• Üretim kaybı oluşur
• İşçilik devam eder
• Enerji tüketimi sürer
• Termin baskısı artar

Plansız duruşların başlıca nedenleri:

• Mekanik arızalar
• Sensör ve otomasyon hataları
• Film kopmaları
• Ürün besleme dengesizlikleri
• Operatör müdahale hataları

MTBF (Mean Time Between Failures) düşük, MTTR (Mean Time To Repair) yüksek olan hatlar; görünürde çalışıyor olsa bile aslında ciddi bir maliyet üretir.

Bir üretim hattında en pahalı dakika, çalışmayan dakikadır.

2. Düşük OEE: Görünmeyen Performans Kaybı

OEE (Overall Equipment Effectiveness), bir hattın gerçek verimliliğini ortaya koyar:

OEE = Kullanılabilirlik × Performans × Kalite

Hat nominal hızının %90’ında çalışıyor olabilir.
Ancak mikro duruşlar, hız düşüşleri ve kalite kayıpları hesaba katıldığında gerçek OEE %65 seviyesine düşebilir.

Bu ne anlama gelir?

• Aynı üretim için daha uzun çalışma süresi
• Ek vardiya ihtiyacı
• Artan bakım periyotları
• Daha yüksek enerji tüketimi

OEE’de %5’lik bir artış bile, yıllık bazda yatırım geri dönüş süresini ciddi ölçüde etkileyebilir.

3. Ambalaj ve Ürün Firesi: Küçük Oran, Büyük Kayıp

Paketleme hattında %2–3’lük fire oranı çoğu zaman “kabul edilebilir” görülür.
Ancak yüksek bariyerli film, laminasyonlu ambalaj veya MAP uygulamalarında bu oran, yıllık bütçede büyük bir rakama dönüşür.

Fireye neden olan başlıca unsurlar:

• Yanlış çene basıncı ve sıcaklık ayarı
• Film hizalama problemleri
• Hassasiyet kaybı yaşayan tartım sistemleri
• Format değişimlerinde kalibrasyon eksikliği

Özellikle yüksek hızlı VFFS makinelerinde stabil çene kontrolü ve servo hassasiyeti, fire oranını doğrudan etkiler.

Unutulmamalıdır:
Fire yalnızca malzeme kaybı değildir; zaman ve kapasite kaybıdır.

4. Enerji Tüketimi: Sürekli Akan Gider

Enerji maliyetleri, üretim tesislerinde en istikrarlı gider kalemlerinden biridir.

Maliyeti artıran faktörler:

• Eski nesil pnömatik sistemler
• Sürekli hava kaçakları
• Verimsiz motor teknolojileri
• Optimize edilmemiş ısı kontrol sistemleri

Servo kontrollü, enerji verimli tasarlanmış makineler; özellikle yüksek hızlı hatlarda ciddi tasarruf sağlar.

Enerji verimliliği artık sadece sürdürülebilirlik meselesi değil, rekabet avantajıdır.

5. Uzun Format Değişim Süreleri

Ürün çeşitliliğinin arttığı pazarlarda esneklik kritik hale gelmiştir.

Ancak:

• Karmaşık mekanik ayarlar
• Manuel müdahale gerektiren sistemler
• Operatör bağımlı kalibrasyon

format değişim süresini uzatır.

45 dakikalık bir format değişimi ile 10 dakikalık bir değişim arasındaki fark, yıllık kapasite planlamasında dramatik sonuçlar doğurur.

SMED prensiplerine uygun tasarlanmış sistemler, hattın gerçek verimliliğini ortaya çıkarır.

6. Yanlış Makine Seçimi: Kısa Vadeli Kazanç, Uzun Vadeli Kayıp

Düşük yatırım maliyeti her zaman düşük toplam maliyet anlamına gelmez.

Yanlış seçimler şunlara yol açabilir:

• Yetersiz hız kapasitesi
• Gelecekteki ürün çeşitlerine uyumsuzluk
• Zayıf servis desteği
• Yedek parça tedarik sorunları

Toplam Sahip Olma Maliyeti (TCO – Total Cost of Ownership), yalnızca satın alma fiyatı üzerinden değerlendirilmemelidir.

Doğru yatırım; bugünü değil, önümüzdeki 5–10 yılı kapsamalıdır.

En Pahalı Şey Makine Değil, Verimsizliktir

Bir üretim veya paketleme hattında en pahalı unsur:

• Plansız duruşlardır.
• Düşük OEE’dir.
• Ambalaj ve ürün firesidir.
• Enerji verimsizliğidir.
• Yanlış tasarlanmış sistem mimarisidir.

Gerçek rekabet avantajı; yalnızca yüksek hız değil, stabilite, süreklilik ve optimize edilmiş performanstır.

Eğer üretim hattınızda maliyetlerin nerede arttığını analiz etmek ve toplam sahip olma maliyetinizi düşürmek istiyorsanız, yüksek performanslı ve enerji verimli sistem mimarilerini değerlendirme zamanı gelmiş olabilir.

Hipermak olarak, yüksek hızlı dikey paketleme ve entegre hat çözümlerimizle üretim verimliliğinizi artırmaya ve görünmeyen maliyetleri azaltmaya odaklanıyoruz.

Üretim hattınız gerçekten ne kadar verimli?
Gelin birlikte analiz edelim.